Re-evaluation of the Dynamics of the Thessalian Neolithic Period:
Habitation Patterns and Resource Management

ΜΟΝΤΕΛΑ ΧΩΡΙΚΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ

Τα μοντέλα χωρικής πρόγνωσης (predictive modeling or locational analysis) κάνουν χρήση πολυπαραμετρικών χωρικών αναλύσεων τόσο γεωγραφικών στοιχείων όσο και άλλων πληροφοριών (στατιστικές, αρχαιολογικές, οικονομικές, κ.α.) με στόχο να δημιουργήσουν χάρτες απεικόνισης περιοχών που ενδέχεται να παρουσιάζουν αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Η ανάλυση των μοντέλων βασίζεται είτε σε επαγωγικές-συσχετικές διαδικασίες είτε σε συμπερασματικές-επεξηγηματικές προσεγγίσεις. Για την κατασκευή μοντέλων εντοπισμού απαιτείται η συσχέτιση ορισμένων περιβαλλοντικών παραμέτρων με γνωστούς αρχαιολογικούς χώρους, έτσι ώστε η στατιστική ανάλυση αυτών να συσχετίσει (μέσω συγκεκριμένων κανόνων απόφασης) την χωρική διαφοροποίηση των περιβαλλοντικών παραμέτρων με άλλες υποψήφιες περιοχές πιθανού αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Από στατιστικής πλευράς για την εξαγωγή των αποτελεσμάτων χρησιμοποιείται η λογική Baeysian, η ασαφής λογική και η γεωστατιστική ανάλυση.

Για τη δημιουργία του μοντέλου πρόβλεψης μαγούλων της Νεολιθικής Θεσσαλίας λήφθηκαν υπόψη μια σειρά από παράγοντες που σχετίζονται με το ευρύτερο φυσικό περιβάλλον στο οποίο εντάσσονται οι οικισμοί, όπως το ανακατασκευασμένο (ανά εποχή) ψηφιακό μοντέλο εδάφους (υψόμετρο), η κλίση του αναγλύφου, ο προσανατολισμός, οι αποστάσεις από το υδρογραφικό δίκτυο, τις πηγές υδροδότησης, τη λίμνη Κάρλα, τα λατομεία της περιοχής και τα περάσματα της διακίνησης πυριτόλιθου, τα αποτελέσματα της ανάλυσης ορατότητας, τη γεωλογία (γενικευμένοι γεωλογικοί σχηματισμοί) και τις επιφάνειες κόστους από την ακτογραμμή και πηγές πυριτόλιθου. Το μοντέλο πρόγνωσης των Νεολιθικών μαγούλων βασίστηκε στα πρότυπα των (επεξηγηματικών) μοντέλων συντελεστών βαρύτητας, σύμφωνα με τα οποία κάθε περιβαλλοντική μεταβλητή έχει συνεισφέρει με διαφορετικό τρόπο (βαρύτητα) στην επιλογή της χωροθέτησης των οικισμών. Η επιλογή των συντελεστών βαρύτητας δεν έγινε αυθαίρετα, αλλά βασίστηκε πάνω στα συμπεράσματα της στατιστικής συσχέτισης μεταξύ των μεταβλητών και της θέσης των γνωστών μαγούλων. Κάθε μεταβλητή βαθμονομήθηκε από το 0 έως το 1 ανάλογα με την υποθετική συνεισφορά της (0 καμία συνεισφορά, 1 μέγιστη συνεισφορά). Επιπλέον, σε κάθε υποκατηγορία των μεταβλητών ορίστηκε ένας δείκτης βαρύτητας (από 0 έως 10) που αποτύπωνε και πάλι την συνεισφορά κάθε υποκατηγορίας. Η τελική μαθηματική πράξη (άθροισμα Boolean) που αφορούσε τον συνδυασμό όλων των παραπάνω επιπέδων έγινε λαμβάνοντας υπόψη την βαθμονόμηση του κάθε συντελεστή.

Το τελικό αριθμητικό αποτέλεσμα του μοντέλου πρόβλεψης αναλύθηκε στατιστικά ώστε να βρεθούν τα κατάλληλα σημεία αποκοπής που χρησίμευσαν για την ταξινόμηση του αποτελέσματος σε 3 κατηγορίες: Υψηλής πιθανότητας, Μέσης πιθανότητας, Χαμηλής πιθανότητας. Η αξιολόγηση του μοντέλου πρόβλεψης έγινε διαδραστικά εξετάζοντας την επιρροή κάθε μεταβλητής.

Σε μία αντίστοιχη προσέγγιση του μοντέλου πρόβλεψης με βάση τα δορυφορικά δεδομένα έγινε η εισαγωγή παραμέτρων από την ανάλυση των δορυφορικών εικόνων και του ψηφιακού μοντέλου εδάφους κάνοντας χρήση ασαφούς λογικής. Αρχικά το μοντέλο χρησιμοποίησε τα αποτελέσματα της ταξινόμησης της χρήσης γης, του δείκτη βλάστησης, των φασματικών υπογραφών των μαγούλων (από τις δορυφορικές εικόνες ASTER λήψης 19.3.2003) και του ψηφιακού μοντέλου εδάφους SRTM.


© Copyright 2018 INSTITUTE MEDITERRANEAN STUDIES - FORTH, All rights reserved.