Re-evaluation of the Dynamics of the Thessalian Neolithic Period:
Habitation Patterns and Resource Management

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Κατοικήσιμη από το 6800 π.Χ., η Νεολιθική Θεσσαλία αποτελεί μια ενδιαφέρουσα περιοχή για την κατανόηση του τρόπου επιλογής θέσης κατοίκησης από μη ιεραρχικές κοινωνίες. Η Θεσσαλία είναι ιδανική για την ανασύσταση των κύριων προτύπων κατοίκησης των πρώτων Νεολιθικών αγροτικών κοινοτήτων στην Ελλάδα σε απόλυτη συσχέτιση με τα χαρακτηριστικά του φυσικού (υδρολογία, γεωλογία) και ανθρώπινου (απόσταση από θέσεις, δρόμοι επικοινωνίας κλπ) περιβάλλοντος. Η Nεολιθική εποχή στο Αιγαίο αρχίζει περίπου το 6500 π.Χ. με την αρχαιότερη Νεολιθική περίοδο (ΕΝ). Από το 5000 π.Χ, μέχρι το 4500 π.Χ. διαρκεί η μέση Νεολιθική περίοδος (ΜΝ) ενώ από το 4500 π.χ. μέχρι το 3200 π.Χ. διαρκεί η νεότερη Νεολιθική περίοδος (LN).

Αν και η περιοχή πάντα προσέλκυε το ενδιαφέρον των ερευνητών που ενδιαφέρονταν για τη Νεολιθική περίοδο ένα μεγάλο κομμάτι αυτής της διεθνούς έρευνας αφορούσε κυρίως την πεδιάδα της Λάρισας αφήνοντας έξω από το πεδίο έρευνας τις περιοχές του Αλμυρού και της Καρδίτσας.

Στόχος του ερευνητικού προγράμματος ήταν η ανάπτυξη μεθοδολογιών για την καταγραφή, εντοπισμό και χαρτογράφηση των νεολιθικών θέσεων της Θεσσαλίας με τη βοήθεια της γεωμορφολογίας αλλά και επιστημών αιχμής όπως είναι η Δορυφορική Τηλεπισκόπηση και τα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS). Η συνεισφορά των GIS ήταν ιδιαίτερα κρίσιμη στην ανάλυση της χωρικής κατανομής των νεολιθικών οικισμών και την συσχέτιση αυτών με τα τοπογραφικά και γεωμορφολογικά στοιχεία της περιοχής, καθώς και στον τρόπο διαχείρισης και εκμετάλλευσης του φυσικού περιβάλλοντος την συγκεκριμένη εποχή.

Στα πλαίσια του ερευνητικού προγράμματος έγινε εκτενής τοπογραφική αποτύπωση όλων των ήδη γνωστών οικισμών της Θεσσαλίας μέσω βιβλιογραφικής αποδελτίωσης, δορυφορικών εικόνων και αποτυπώσεων με GPS. Ταυτόχρονα, πραγματοποιήθηκε ανασύσταση του παλαιότερου τοπογραφικού αναγλύφου της περιοχής μελέτης με τη χρήση στρωματογραφικών και βιβλιογραφικών δεδομένων. Για την ανάπτυξη σύγχρονων μεθόδων εντοπισμού αρχαιολογικών θέσεων χρησιμοποιήθηκαν δορυφορικές εικόνες από 4 διαφορετικούς σαρωτές (ASTER, Landsat, HYPERION, IKONOS), αεροφωτογραφίες της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού καθώς και πολλές και διαφορετικές μέθοδοι ψηφιακής ανάλυσης εικόνας. Ως επιπλέον μεθοδολογία για τον εντοπισμό νεολιθικών οικισμών χρησιμοποιήθηκαν αναλύσεις των Ψηφιακών Μοντέλων Αναγλύφου οι οποίες τόνισαν την υψομετρική διαφορά μεταξύ των οικισμών γνωστών και ως «μαγούλες» και του ήπιου μορφολογικού ανάγλυφου του Θεσσαλικού κάμπου. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν διαφόρων ειδών χωρικές αναλύσεις με στόχο να αναλυθούν οι τάσεις κατοίκησης της περιοχής στις διαφορετικές φάσεις της Νεολιθικής περιόδου. Η συνδυαστική επεξεργασία όλων αυτών των μεθοδολογιών οδήγησε στην τελική εξαγωγή χαρτών πρόβλεψης ύπαρξης νεολιθικών οικισμών.

Το πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε από το Institute for Aegean Prehistory, του οποίου η συνεισφορά ήταν καθοριστικής σημασίας για την υλοποίηση του ερευνητικού προγράμματος.


© Copyright 2017 INSTITUTE MEDITERRANEAN STUDIES - FORTH, All rights reserved.